Asalka Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed wuxuu dib ugu noqonayaa hay'adihii hore ee la aasaasay xilligii xorriyadda iyo wixii ka dambeeyay. Hay'adahaasi waxay bixin jireen waxbarasho sare oo ku saabsan siyaasadda, maamulka, sharciga, dhaqaalaha iyo cilmiga bulshada. Waqti ka dib, aasaaskaas waxbarasho waxay isu beddeleen waxa noqday Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed sannadkii 1969.
Ka hor intaanay Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed noqon jaamacad qaran oo dhammaystiran, dhowr machad sare ayaa door muhiim ah ka qaatay diyaarinta jiilkii ugu horreeyay ee xirfadlayaasha Soomaaliyeed ee wax bartay.
Marxaladaha taariikhiga ah ee muhiimka ah
- 1950
Machadka Sare ee Siyaasadda iyo Maamulka ayaa la aasaasay xilligii AFIS.
- 1956
Waxaa la aasaasay Machadka Sare ee Dhaqaalaha, Sharciga iyo Culuumta Bulshada.
- 1964
Machadka Sare ee Sharciga iyo Dhaqaalaha ayaa la sameeyay iyadoo ay maamulayso Dowladda Soomaaliya.
- 1969
Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed waxaa si rasmi ah loogu beddelay jaamacad qaran.
- 1991
Burburkii hay’adaha dowladda ayaa hakiyay hawlaha Jaamacadda in ka badan labaatan sano.
- 2013
Golaha Wasiirrada ayaa 26 Nofembar 2013 ansixiyay dib-u-furidda Jaamacadda.
- 2014
Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed waxaa si rasmi ah dib loo furay 16 Ogosto 2014.
Koboca iyo ballaarinta waxbarashada
Kaddib markii ay noqotay jaamacad qaran, JUS waxay ballaarisay qaab-dhismeedkeeda waxbarasho iyada oo aasaastay dhowr kulliyadood oo waaweyn. Kulliyadahaasi waxay soo saareen xirfadlayaal ku takhasusay sharciga, dhaqaalaha, beeraha, waxbarashada, caafimaadka, injineeriyadda, daawaynta xoolaha, daraasaadka Islaamka, luqadaha, saxaafadda, cilmiga siyaasadda iyo qaybo kale.
Jadwalka horumarinta kulliyadaha
- 1969Sharciga
- 1969Dhaqaalaha
- 1971Beeraha
- 1971Kimistariga
- 1972Waxbarashada
- 1973Caafimaadka
- 1973Juqraafiga Dhulka (Geology)
- 1973Daawaynta Xoolaha
- 1973Injineeriyadda
- 1979Daraasaadka Islaamka
- 1979Luqadaha
- 1979Saxaafadda
- 1981Cilmiga Siyaasadda
- 1984Tababarka Macallimiinta Farsamada
Kulliyadahaas oo loo marayo, Jaamacaddu waxay noqotay xarun weyn oo lagu bixiyo tababar xirfadeed, cilmi-baaris iyo dhisidda awoodda qaranka. Waxay door udub-dhexaad ah ka ciyaartay diyaarinta qalin-jabiyeyaal ka shaqeeyay dowladda, waxbarashada, daryeelka caafimaadka, beeraha, injineeriyadda, sharciga, maamulka dowladda iyo qaybo kale.
Xilli hakad
Sannadkii 1991, Soomaaliya waxay la kulantay xiisad siyaasadeed oo culus oo keentay burburka hay'ado badan oo dowladeed, oo ay ku jirto Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed. Xilligaasi wuxuu carqaladeeyay waxbarashada sare wuxuuna waxyeello weyn u geystay kaabayaasha waxbarasho iyo kuwa muuqda ee Jaamacadda.
In ka badan labaatan sano, Jaamacaddu ma awoodin inay u shaqeyso sidii hore. Hase yeeshee, muhiimaddeeda taariikhiga ah waxay si xooggan ugu sii jirtay xusuusta dadka Soomaaliyeed, gaar ahaan ardaydii hore, macallimiintii, shaqaalihii dowladda iyo hoggaamiyeyaashii qaranka ee soo maray nidaamkeeda waxbarasho.
Dib-u-furista iyo dib-u-cusboonaysiinta qaranka
Sannado xasillooni-darro ah kaddib, Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed waxay bilowday cutub cusub. Dib-u-furista Jaamacadda waxaa ansixiyay Golaha Wasiirrada 26 Nofembar 2013, Jaamacadduna si rasmi ah ayaa dib loo furay 16 Ogosto 2014. Tani waxay ahayd tallaabo weyn oo loo qaaday dib-u-soo-celinta waxbarashada sare ee dadweynaha ee Soomaaliya.
Dib-u-furista JUS ma ahayn oo keliya soo laabashada hay'ad waxbarasho. Waxay sidoo kale calaamad u ahayd soo kabashada qaranka, adkaysiga iyo rajada. Tan iyo markaas, Jaamacaddu waxay ka shaqaysay dib-u-dhisidda kambasyadeeda, soo celinta barnaamijyada waxbarasho, ballaarinta kulliyadaha iyo siinta ardayda Soomaaliyeed waxbarasho sare oo dadweyne oo la awoodi karo.
Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed maanta
Maanta, Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed waxay astaan u tahay adkaysi iyo horumar. Jaamacaddu waxay bixisaa barnaamijyo heerka koowaad iyo daraasaadka sare ah oo ku baahsan maaddooyin badan, waxayna sii wadaa u adeegidda Soomaaliya iyada oo soo saarta qalin-jabiyeyaal xirfad leh, taageerta cilmi-baarista, xoojisa waxbarashada dadweynaha, wax kuna soo kordhisa horumarka bulsho iyo dhaqaale ee dalka.
Laga soo bilaabo aasaaskeedii hore ee waxbarasho ilaa isu-beddelkeedii jaamacad qaran, laga soo bilaabo burburkii ilaa dib-u-furistii, Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed waxay weli tahay mid ka mid ah hay'adaha waxbarasho ee ugu muhiimsan Soomaaliya. Taariikhdeedu waxay ka tarjumaysaa safarka dalka ee waxbarashada, adkaysiga iyo dib-u-dhiska.
Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed waxay sii wadaysaa inay wax barto, dhiirrigeliso una adeegto jiilasha soo socda.
Isha: bogga XML 18996 “Taariikhda”




