Wararka

Finland waxay tusaale u noqon kartaa horumarinta waxbarashada

Finland can set an example in promoting learning

Finland waxay tusaale u noqon kartaa horumarinta waxbarashada

Waxbarashadu door muhiim ah kuma lahayn siyaasadda horumarineed ee Finland, inkastoo guulaha waxbarasho ee carruurta Finland ay ka mid yihiin kuwa ugu sarreeya adduunka. Waxaa la daabacay 24.08.2019 wargeyska Helsinki Sanomat.

Bilowga Guddoomiyenimada Finland ee Midowga Yurub, waxaan doonaynaa in aan iftiiminno doorka jaamacadaha ee xallinta dhibaatooyinka caalamka.

Ixtiraamka sharafta bini'aadamka iyo xuquuqul insaanka, xorriyadda, dimuqraadiyadda, sinnaanta iyo sharci-ku-dhaqanka waa qiyamka guud ee Yurub. Waxay sidoo kale yihiin aasaaska qiyamka jaamacadaha. Jaamacaduhu waa in ay ilaaliyaan oo ay difaacaan qiyamkan si ay u adkeystaan weerarrada. Nasiib darro, weerarradaas oo kale ayaa horay ugu baahsan dalal ka mid ah Yurub.

Si kastaba ha ahaatee, mas'uuliyadda jaamacadaha Yurub kuma koobna qaaraddeenna oo keliya; shaqadani waxay xoogga saaraysaa tallaabooyinka lagu gaarayo Hadafyada Horumarka Waara ee Qaramada Midoobay (Ajandaha 2030). Hadafyadu waxay daboolayaan hawlo ballaaran oo ka bilaabma ilaalinta dabeecadda iyo biyaha ilaa waxbarashada, sinnaanta iyo baabi'inta saboolnimada.

JAAMACADAHA waxay door muhiim ah ka qaataan xallinta dhibaatada waxbarashada ee dalalka soo koraya. Sida ay sheegtay Qaramada Midoobay, tayada waxbarashadu uma horumarin si la mid ah helitaanka waxbarashada. Inkastoo ardaydu sannado badan ku qaataan dugsiga, xitaa ma helaan xirfadaha aasaasiga ah ee akhriska iyo xisaabta. Qaar badan ma bartaan akhriska gabi ahaanba.

Dalalka dakhligoodu hooseeyo, kaliya 14% carruurta dugsiyada ayaa haysta heerka ugu yar ee xisaabta dhammaadka dugsiga hoose. Dalalka dakhligoodu yahay dhexe-hoose, 37% ayaa gaara xirfadaha ugu yar. Tani waxay keentaa in adduunku u kala qaybsamo laba qaybood: kala badh carruurta adduunka waxay helaan nidaam waxbarasho oo wanaagsan, halka kala badhka kalena aysan xitaa baran xirfadaha aasaasiga ah.

Finland waxay ku heer sarreysaa cabbirka natiijooyinka waxbarasho ee carruurta. Tani waa hantida ugu xooggan ee aan adduunka ku leenahay. Haddana, waxbarashadu kama mid noqon mawduucyada ugu muhiimsan ee hadafyada iyo maalgelinta siyaasadda horumarineed ee Finland.

Sidaas darteed siyaasaddeenna horumarineed waxaa ka maqan hab istiraatiiji ah oo arrintan la xiriira. Intaas waxaa dheer, qaybtan way kala firirsan tahay. Waxaa loo baahan yahay iskaashi dhow oo dhex mara wasaaradaha, hay'adaha, jaamacadaha iyo dhinacyada kale.

Daraasad ay Wasaaradda Arrimaha Dibaddu ka dalbatay Iskaashiga Horumarinta Waxbarashada (Stepping Up Finland's Global Role on Education (2018)) ayaa soo jeedinaysa in Finland ay xoojiso doorkeeda caalamiga ah ee wax ka qabashada dhibaatada waxbarashada, oo ay hagaajinta tayada waxbarashada ka dhigto hadaf muhiim ah oo waxbarashada Finland.

Tani waxay u baahan tahay hoggaamin istiraatiiji ah, iskaashi dhex mara dhinacyada kala duwan, maalgelin la kordhiyay iyo aqoonta xaaladaha deegaanka. Hoggaaminta Midowga Yurub sidoo kale waa in la xoojiyaa. Guddoomiyenimada Finland waxay fursad wanaagsan u tahay arrintaas.

BARNAAMIJKA DOWLADDA, waxbarashada tayada sare leh waxaa loo qaaday mid ka mid ah mudnaanta iskaashiga horumarineed ee Finland, waxaana sidoo kale loo qoondeyn doonaa maalgelin dheeraad ah. Dowladdu waxay sidoo kale damacsan tahay in ay dejiso istiraatiijiyad Afrika ah oo ay ballaariso xiriirkeeda siyaasadeed iyo dhaqaale ee dalalka Afrika.

Iyadoo ah ciyaaryahan caalami ah, University of Helsinki waxay doonaysaa in ay si xooggan uga qayb qaadato xallinta dhibaatada waxbarashada. Waxyaabaha kale waxaa ka mid ah, Jaamacaddu waxay iskaashi istiraatiiji ah la galaysaa University of Nairobi.

Isla xaaladdaas dhexdeeda, waxaan sidoo kale baaraynaa suurtagalnimada iskaashi lala yeesho Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed. Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed ayaa dib loo dhisayaa dagaalkii sokeeye kaddib, bishii Juunna jaamacaddu waxay qabatay xafladdii qalin-jabinta ee ugu horreysay muddo soddon sano ah. Mid ka mid ah kulliyadaha Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed waxay leedahay macallimiin lagu tababaray Finland oo ku soo laabtay Soomaaliya si ay dib ugu dhisaan dalkooda. Sidaas darteed waxay yaqaannaan nidaamka waxbarashada Finland, waxayna xiiseynayaan iskaashi.

Wanaagga caalamiga ah ee Finland iyo jaamacadaha waxay leeyihiin isla wanaagga iyo qiyamka ay lahaayeen markii dib-u-habeynta lagu sameynayay waxbarashada hoose: hadafku waa in qof walba uu helo aqoonta, meel kasta oo uu ka yimaado.

Finland, socdaalka heer-sarreynta waxaa lagu dhammeystiray muddo gaaban. Tani waxay dhiirrigelin u noqon kartaa dalal badan oo soo koraya.

Waxaa qoray Tarja Halonen iyo Jari Niemelä

Mudane Tarja Halonen (Madaxweynihii hore ee Finland), ahna Guddoomiyaha Golaha University of Helsinki.

Professor Jari Niemelä waa Madaxa University of Helsinki.

Turjumaad Af-Soomaali ah oo laga sameeyey qoraalkii asalka ahaa ee Ingiriisiga ahaa ee lagu daabacay snu.edu.so.

Xubin ka ah